Paletteki tehlikeli maddeler, tekil ambalajlara uygulanan ambalajlama, işaretleme ve etiketleme kurallarının tümüne tabi olmaya devam eder. Ambalajları palete koyup sarmak bir birim yük veya bir overpack oluşturur; düzenlemeler (Avrupa karayolu taşımacılığı için ADR, deniz için IMDG Kodu, hava için ICAO Teknik Talimatları ve IATA kuralları) ek işaretlerin ne zaman gerektiğini ve yükün nasıl emniyete alınması gerektiğini tanımlar.
Düzenlemelere genel bakış
Tehlikeli madde kuralları taşıma moduna göre ayrılır, ancak BM Model Düzenlemeleri üzerine kuruludur. Her mod bunları kendi belgesinde uygular:
| Mod | Belge | Notlar |
|---|---|---|
| Karayolu (Avrupa ve birçok komşu ülke) | ADR | İki yılda bir revize edilir |
| Denizyolu | IMDG Kodu | Gemi ve liman işlemleri için geçerlidir; değişiklikler belirli döngülerle kabul edilir |
| Havayolu | ICAO Teknik Talimatları; IATA Tehlikeli Madde Kuralları | Miktar ve ambalaj konusunda daha sıkı sınırlar |
| Demiryolu (Avrupa) | RID | ADR ile uyumlu |
| İç su yolları (Avrupa) | ADN |
Her zaman sevkiyat tarihinde yürürlükte olan baskı kullanılmalıdır. Sınıflandırma ve belgelendirmeden eğitimli, sertifikalı bir kişi (tehlikeli madde güvenlik danışmanı veya ilgili modun gerektirdiği eğitime sahip bir kişi) sorumlu olmalıdır; bu yazı yalnızca genel ilkeleri açıklar.
Birim yük veya overpack
Düzenlemeler, ambalajların palet üzerinde gruplandırılmasının iki yolunu birbirinden ayırır:
- Birim yük. Ambalajlar, genellikle streç film, çember veya shrink başlık ile birlikte emniyete alınır ve tek bir bütün olarak elleçlenebilir. Ambalajlar yine tek tek işaretlenir ve etiketlenir; görünür kalmalı veya dış tarafta işaretlenmelidir.
- Overpack. Tek bir gönderici tarafından bir veya daha fazla ambalajı içermek ve tek bir elleçleme birimi oluşturmak için kullanılan kaplama. Düzenlemelerde, sarılmış ambalajlar bulunan bir palet overpack sayılır.
IMDG Kodu (bölüm 5.1.2) ilkeyi örnekler. Overpack içindeki tüm ambalajların işaret ve etiketleri overpack üzerinden görünmediği sürece, overpack üzerinde içerideki her ambalajın uygun sevkiyat adı, UN numarası ve tehlike etiketleri bulunmasını şart koşar. Görünmüyorlarsa overpack, en az 12 mm yüksekliğindeki harflerle "OVERPACK" ifadesiyle işaretlenmelidir. Kod ayrıca yönlendirme okları bulunan ambalajların doğru yönde yerleştirilmesini ve birim yük içindeki her ambalajın işaretlerini ve etiketlerini korumasını gerektirir. ADR de buna paralel gereksinimler içerir. Harf boyutları ve dil kuralları düzenlemeye göre farklılık gösterebileceğinden geçerli baskıyı kontrol edin.
| Durum | Tipik gereksinim |
|---|---|
| Ambalajlar şeffaf filmden görünüyor | İşaret ve etiketleri okunaklı kalır; OVERPACK işareti gerekmeyebilir |
| Yükün üzerinde opak sargı veya kutu var | Etiketleri dışarıda tekrarlayın veya OVERPACK ve UN numaralarını işaretleyin |
| Bir overpack içinde farklı UN numaraları | Her UN numarasını listeleyin; ayrıştırma ve karışık yükleme kurallarını kontrol edin |
| Ambalajlarda yönlendirme okları | Paletin okların yukarı bakacağı şekilde yüklenmesi |
Paletin seçimi
Palet kendi başına UN onaylı bir ambalaj değildir, ancak yükün bir parçasıdır ve güvenliği etkiler. Dikkate alınacak noktalar:
- Mukavemet ve durum. Palet, yükü eğilmeden veya çökmeden taşımalı; ambalajı delebilecek kırık tahta veya dışarı çıkan çivi bulunmamalıdır. Bkz. palet yük kapasitesi.
- Taban alanı. Ambalajlar palet kenarlarından taşmamalıdır; taşma onları darbeye maruz bırakır ve istiflemeyi zayıflatır.
- Malzeme. Birçok yükleyici sıvılar için plastik veya metal kullanır, çünkü dökülmeleri tutmak daha kolaydır ve ahşap sızıntıyı emebilir. Tehlikeli maddeyle kirlenmiş emici ahşap başlı başına bir tehlikedir ve tehlikeli atık olarak bertarafı gerekebilir. Ahşap paletler ihracatta ISPM 15 işlemiyle yaygın olarak kullanılır; bkz. ISPM 15.
- Muhafaza. Sıvılar için, birçok ülkede iş yeri mevzuatı gereği sızdırmazlık hazneli (sump) palet veya damlama tavaları gerekebilir ve hazne hacmi çevre veya yangın düzenlemeleriyle belirlenir.
- Statik elektrik ve kıvılcım. Tehlikeli ortamlar iletken plastik, kıvılcım çıkarmayan malzemeler veya antistatik paletler gerektirebilir.
UN onayı için test edilen ambalajlar bir istifleme testi işareti taşır; palet ve istif yüksekliği, ambalajın sertifikasındaki sınırlar içinde kalmalıdır. Ambalajların anma istifleme yükünün ötesinde yüklenmesi onaylarını geçersiz kılabilir.
Yükün emniyete alınması
Taşımadaki tehlikeli maddeler hareketi önleyecek şekilde emniyete alınmalı ve paletteki yük kendi içinde stabil olmalıdır. ADR, ambalajların normal koşullarda hareket edemeyeceği şekilde araçta emniyete alınmasını ve istiflenmesini gerektirir; IMO/ILO/UNECE CTU Kodu ise konteynerler dahil yük taşıma birimlerinin yüklenmesi için rehberlik sağlar. Emniyete ilişkin genel rehber yük emniyeti standartları yazısında, film ve çember yöntemleri ise paletlerin streç filmle sarılması yazısındadır.
Pratik önlemler şunlardır:
- Ambalaj şekline göre kilitlemeli veya sütun istifleme; taşma olmaması.
- Yükü köşe profili veya üst tabaka ile sağlam stabilite için tutan sarma.
- Ağır variller ve IBC'ler için çemberleme.
- Araçta bloklama ve takviye veya konteynerlerde hava yastıkları; bkz. dunnage ve bloklama.
- Uyumsuz maddelerin ayrıştırma tablolarına göre birbirinden ayrı tutulması.
Belgeler ve etiketler
Taşıma belgesi (tehlikeli madde bildirimi veya multimodal beyan) UN numarasını, uygun sevkiyat adını, sınıfı, uygulanabiliyorsa ambalaj grubunu, ambalajların sayısını ve türünü ile toplam miktarı listelemelidir. Overpack kullanıldığında belge bunun bir overpack olduğunu belirtmelidir. Araç veya konteyner üzerindeki plakalar ambalaj etiketlerinden ayrıdır ve toplam yüke bağlıdır.
SSCC etiketi gibi lojistik etiketleri palete yerleştirilebilir, ancak tehlike etiketlerini veya işaretlerini gizlememelidir.
Sık sorulan sorular
Paleti "OVERPACK" ile işaretlemem gerekir mi?
IMDG Kodu'na göre, içerideki ambalajların işaret ve etiketleri görülemiyorsa OVERPACK işareti gerekir. Filmden görünüyorlarsa tekrarlanmaları gerekmez. Moduna göre ADR veya IMDG Kodu'nun geçerli baskısını kontrol edin.
Palet UN ambalaj onayının bir parçası mıdır?
Hayır. UN şartname işaretini ambalaj (varil, bidon, kutu veya IBC) taşır. Palet birim yükün parçasıdır ve ona uygun olmalıdır, ancak kendisi bir UN ambalajı olarak test edilmez.
Tehlikeli maddeler için ahşap palet kullanabilir miyim?
Evet; madde ve düzenlemelere bağlı olarak. Ahşap paletler yaygındır, ancak sızıntı yapan sıvılar veya ahşapla reaksiyona girebilen maddeler için kaçınılmalı ve uluslararası sevkiyatlarda ISPM 15 işlemi görmüş olmalıdır.
Kaynaklar
- IMDG Code Part 5, Chapter 5.1 (5.1.2 Use of overpacks) — umwelt-online
- Marking and labelling of dangerous goods in overpack or unit loads — Shashi Kallada
- Overpacks in dangerous goods logistics — Racklify
- Draft Code Edition 7.7, Part 5 — National Transport Commission (Avustralya)